Elikadura, osasunaren oinarri

Elikadura, osasunaren oinarri https://www.gaztezulo.eus/albisteak/elikadura-osasunaren-oinarri/@@download/image/fruta_1364245534.jpg
2007/05/04
erreportajea
Gaztezulo
Hemen dituzu dieta egokia egiteko hamar aholku. Zure gorputza ederrago ikusteaz gain, zure buruarekin hobeto egongo zara. 

Barazkiak eta fruta, egunero
Askotan entzun dugu: barazkiak eta fruta egunero hartu behar dira; otordu nagusi guztietan, gainera. Fruta eta barazkiak oso aberatsak dira A eta C bitaminetan eta azido folikoetan, eta ia ezinezkoa da beste bide batzuetatik haiek behar bezala hartzea. Gainera, mineral asko dute.

Gosari ederra

Oso otordu garrantzitsua da gosaria. Izan ere, egunari behar bezala ekiteko energia ematen digu. Horregatik, lasai eta ondo gosaltzeko astia hartu beharko genuke. Hasi eguna fruta edo zuku natural batekin. Kafesnea, tea, esne katilukada bat —kafe koilarakada pare batekin edo kakao hautsarekin nahastuta— edo jogurta har dezakezu. Zerealak edo ogi txigortua jatea ere beharrezkoa da.

Denetik, baina neurrian

Denetik jan behar da. Baina dena, neurrian, gehiegi jan gabe. Zerealek eta haien eratorriek —ogia, pasta, arroza eta patata— gure elikaduraren oinarrian egon beharko lukete. Barazkiak eta frutak gure bitamina iturria dira, eta egunero hartu behar genituzke. Arrainak ere proteina asko du, eta maizago jan beharko genuke. Haragiari dagokionez, Euskal Herrian behar baino gehiago jan ohi dugu. Arrautzak, astean hiruzpalau alditan: proteina onak dituzte, baina baita kolesterola ere. Lekaleak (dilistak, babarrunak...) ere oso proteina iturri egokia eta oso energetikoak dira. Kaltzioa esnearen bidez lor dezakegu, bestalde.

Kontuz kiloekin

Ez zaigu ohiko pisutik urruntzea komeni. Nabarmen gizentzen hasiz gero, hobe dugu lehenbailehen gorputza zaintzen hastea; gehiegi itsutu gabe, noski. Dieta miragarririk ez dago, baina ohitura onak hartuz gero, berehala nabarituko dugu aldaketa. Esaterako, egunean zehar litxarreriarik ez hartu; otorduen artean, onena fruta, ura, infusioak, kafea edo tea hartzea izaten da, bazkarira eta afarira goseak amorratuta ez iristeko. Izan ere, gutxiago jaten ikasi beharko genuke, gaur egun gero eta kaloria gehiago hartu eta gero eta kaloria gutxiago erretzen baititugu. Askotan, asetu arte jaten dugu, nahiz eta gero, bazkalostean, sofatik altxatzeko gai ez garen. Asetu baino lehen jateari uztea da kontua.

Ura edatea, funtsezkoa

Gure pisuaren %60 ura da. Beraz, ura eta beste likido batzuk hartzea modurik egokiena da gorputzak galdutakoa orekatzeko. Litro eta erdi hartu behar beharko genuke egunean.

Kontuz gozokiekin!

Mermeladak, opil gozoak, gozokiak, azukredun freskagarriak, patata frijituak, txokolatea... oso noizean behin baino ez dira jan behar, kaloria, azukre eta gantz asko baitute. Azkenaldian obesitatea, kolesterola, diabetesa eta antzeko gaitzak izugarri zabaltzen ari dira gazteen artean, produktuok gehiegi jatearen ondorioz.

Kirola

Saia zaitez kirola egiteko tarteren bat bilatzen. Gaur egun, gehienok nahiko bizimodu sedentarioa izaten dugu, eta autobusez edo trenez joaten gara klasera edo lanera, eta eserita pasatzen dugu egun osoa. Aisialdia kirola egiteko ere erabili behar dugu. Egunero ordubetean ibiltzea nahikoa izan daiteke sasoian egoteko.  

Bost otordu

Jatea, sagardoa bezala: gutxi eta maiz. Hau da, egunean, bost edo sei otordu egitea komeni da: gosaria, hamaiketakoa, bazkaria, merienda, afaria eta, goiz afalduz gero, ohera joan aurretik, zertxobait jatea.

Janaria nola prestatu?

Janaria frijitzea, egostea ala plantxan egitea ez da gauza bera. Frijitzen dugunean olioaren eta elikagaien propietate asko galdu egiten dira, eta kaloria gehiago irabazten ditugu. Beraz, janaria labean, egosita edo plantxan prestatzea komeni da; batez ere afarian, ondoren ez dugulako ariketa fisikorik egiten.

Oliba olioa, onena

Merkatuan mota askotako oliba olioak daude, eta denek ez dute kalitate bera. Gradu baten azpiko azidotasuna dutenak dira onenak —zenbat eta azidotasun handiagoa, orduan eta eskasagoa da olioa—. Oliba olio birjinak kolore berdeagoa du, klorofilari esker, eta hark du substantzia nutritibo gehien: batez ere, E bitamina, betakarotenoak edo A bitaminaren eragileak, eta antioxidatzaileak. Oliba olioa azido oleikoari esker bereizten da beste olioetatik. Azido oleikoak hainbat abantaila du osasunaren ikuspuntutik; kolesterol txarra jaisten eta kolesterol ona igotzen laguntzen du, bihotzeko gaixotasunetatik babesten du, minbizi mota jakin batzuk prebenitzen eta digestioa egiten laguntzen du.